Khớp gối là gì?

Khớp gối là một trong những khớp lớn nhất cơ thể. Khớp gối nằm ở vị trí trung tâm tiếp giáp và liên kết 3 trục xương chính là xương đùi, xương bánh chè và xương ống chân (xương chày). Bên cạnh đó, khớp gối còn đóng vai trò như một khớp bản lề, hoạt động nhờ vào sự phối hợp của hệ thống gân, cơ, dây chằng, sụn khớp và bao khớp.

Khớp gối là khớp có kích thước lớn nhất trong cơ thể

Chức năng của khớp gối

Khớp gối giữ nhiều chức năng quan trọng sau:

• Đáp ứng nhu cầu vận động của con người.

• Giữ cân bằng và nâng đỡ toàn bộ trọng lượng của cơ thể.

• Duy trì sự linh hoạt và khả năng vận động như chạy, đi bộ, đứng, ngồi, nhảy.

• Giảm xóc và áp lực lên xương ống chân khi tiếp đất sau động tác nhảy.

• Đảm bảo sự xoay chuyển linh hoạt và sử dụng đầu gối chuyển động theo nhiều hướng.

Cấu tạo khớp gối

Cấu tạo của khớp gối khá phức tạp, gồm nhiều thành phần như:

Xương xung quanh đầu gối

Gồm có xương đùi, xương chày (xương ống chân), xương bánh chè (chỏm đầu gối) và xương mác.

• Xương đùi là xương dài nhất trong cơ thể, các đầu tròn ở cuối xương (gần đầu gối) được gọi là lồi cầu.

• Xương chày (xương ống chân) là xương kéo dài từ đầu gối xuống mắt cá chân.

• Xương bánh chè là một xương nhỏ, hình tam giác nằm ở phía trước đầu gối, trong gân cơ tứ đầu.

• Xương mác là xương một xương dài, mỏng ở cẳng chân ở phía bên, chạy dọc theo mặt của xương chày từ đầu gối đến mắt cá chân.

Sụn khớp

Sụn khớp là lớp mô trong suốt, dẻo, trơn bao lấy đầu xương để ngăn các xương tiếp xúc trực tiếp với nhau, giúp khớp vận động dễ dàng mà không gây đau khi di chuyển. Trong đầu gối có 2 loại sụn khớp:

• Sụn chêm: Bao gồm sụn chêm trong và sụn chêm ngoài, là cấu trúc dạng sụn sợi nằm giữa 2 đầu xương chày và xương đùi. Sụn này hoạt động như một bộ giảm xóc ở đầu gối và tăng thêm sự ổn định cho khớp gối

• Sụn hyaline: Sụn này bao phủ toàn bộ bề mặt của các khớp di chuyển.

Dây chằng đầu gối

Trong cấu tạo khớp gối, các dây chằng giữ nhiệm vụ gắn xương với xương và tạo sự ổn định cho đầu gối. Hệ thống này bao gồm:

• Dây chằng chéo trước (đi từ mặt trong lồi cầu ngoài xương đùi xuống bám vào phần trước của mâm chày), giữ nhiệm vụ ngăn không cho xương đùi trượt ra sau trên xương chày (hoặc ngăn xương chày trượt ra trước trên xương đùi).

• Dây chằng chéo sau (đi từ mặt trước ngoài của lồi cầu trong xương đùi xuống điểm bám phía sau dưới mâm chày, cách mặt mâm chày khoảng 1-1.5cm), giữ nhiệm vụ ngăn không cho xương đùi trượt ra trước trên xương chày (hoặc xương chày trượt ra sau trên xương đùi).

• Các dây chằng chéo giữa và dây chằng bên ngăn không cho xương đùi trượt từ bên này sang bên kia.

Cơ bắp và gân ở đầu gối

Có hai nhóm cơ chính xung quanh đầu gối là cơ tứ đầu và cơ gân kheo.

• Cơ tứ đầu là tập hợp của 4 cơ ở mặt trước của đùi, có nhiệm vụ giữ thẳng khớp đầu gối bằng cách co đầu gối cong về từ dạng tư thế duỗi thẳng.

• Cơ gân kheo (Cơ hamstring) là một nhóm gồm 3 cơ ở mặt sau của đùi, giữ nhiệm vụ hỗ trợ đầu gối uốn cong.

Gân là các mô có tính đàn hồi nhằm nối cơ với xương và giúp ổn định khớp. Gân lớn nhất ở đầu gối là gân sao, bao bọc xương bánh chè, chạy lên đùi và bám vào cơ tứ đầu.

Bao hoạt dịch khớp gối

Bao hoạt dịch khớp gối là túi chứa đầy dịch lỏng, có vai trò như miếng đệm khớp, giúp giảm ma sát giữa cơ, xương, gân và dây chằng. Ở vùng gối, bao hoạt dịch khá phức tạp. Chúng lót bên trong bao khớp, bám vào sụn chêm. Các dây chằng chéo đều nằm ngoài bao hoạt dịch.

Động mạch và tĩnh mạch đầu gối

Hệ thống động mạch và tĩnh mạch xung quanh đầu gối có trách nhiệm cung cấp máu và nuôi dưỡng cấu trúc khớp gối.